Quill
Specificaties
| jaartal vervaardiging | 1971 |
| locatie sinds | 2009, Zuiderpark, Charlois, Zuid |
| afmetingen beeld (hxbxl) in cm | 427 x 1000 x 610 |
| materiaal | Staalplaat |
Het Essay
Op 15 december 1972 legde de burgemeester van Rotterdam aan zijn
gemeenteraad het voorstel van de Commissie Stadsverfraaiing voor om een
sculptuur van de Britse kunstenaar Phillip King aan te kopen. King was
op dat moment een van de belangrijkste exponenten van de nieuwe
abstracte beeldhouwkunst die begin jaren zestig in Engeland was
ontstaan. Zijn werk werd wereldwijd tentoongesteld in groepsexposities
over de nieuwe Britse kunst, maar ook op de Documenta in Kassel (1963 en
1968) en in 1968 op Biënnale van Venetië. In Nederland waren beelden
van hem te zien geweest in onder andere de Arnhemse
openluchttentoonstelling Sonsbeek van 1966 en tijdens een
overzichtsexpositie van zijn werk in Museum Boymans-van Beuningen in
1969. Mede door die tentoonstelling was de commissie op het werk van
King geattendeerd. In 1971 liet de commissie haar oog vallen op Quill
(Ganzeveer), een elegante constructie van rood en geel metaal uit
datzelfde jaar. Ze meende dat het beeld een mooi voorbeeld was van het
oeuvre van King, waarin zijn artistieke uitgangspunten goed tot hun
recht kwamen.
Na een aantal bezoeken aan Rotterdam vond King de meest geschikte
locatie voor zijn beeld in een groenstrook in het Zuiderpark, bij een
grote vijver tussen het AHOY-complex en de Oldegaarde. De sculptuur was
er van alle kanten goed zichtbaar en stak mooi af tegen het groen van
het park en de blauwe of grijze lucht. Het beeld verlevendigde de
omgeving en bewees bovendien dat de aandacht van de commissie niet
exclusief op de binnenstad was gericht.
Philip King werd in 1934 in Tunesië geboren. Na de Tweede Wereldoorlog
verhuisde hij met zijn Franse Moeder en Britse vader naar Londen, waar
hij in 1957 aan St. Martin's School of Art ging studeren. Een groep
jonge, getalenteerde beeldhouwers onder leiding van docent/beeldhouwer
Anthony Caro ontwikkelde daar een nieuwe, abstracte beeldhouwkunst: een
Britse variant op de Amerikaanse primary structures. King werd één van
de belangrijkste exponenten van deze groep en verwierf, samen met Caro
internationale faam. Met hun voorkeur voor geometrische abstractie in
felle kleuren keerden zij zich af van de geabstraheerde figuratie en
biomorfe vormen van Henry Moore. Ze experimenteerden met grove metalen
en fiberglas, materialen die tot dan toe niet geschikt werden geacht
voor sculptuur en die hun werk een industrieel uiterlijk gaven. Ze
plaatsten hun werk direct op de grond, zonder sokkel. Hoewel ook King
aanvankelijk geometrisch-abstracte sculpturen maakte, was zijn werk over
het algemeen speelser dan dat van gelijkgestemde kunstenaars. Daarvan
getuigen de rondingen, de opvallende kleuren en de vaak lyrische titels:
Ghengis Khan, Rosebud, Barbarian Fruit. Meer nog dan zijn
materiaalgebruik – hij werkte met fiberglas, maakte assemblages van hout
en metaal, stalen sculpturen en in de jaren tachtig ook bronzen beelden
– was zijn vormentaal bijzonder, die omvatte het hele spectrum van
geometrische vormen tot plastisch figuratieve elementen.
De voorlopige kroon op Kings werk was zijn tentoonstelling in 1968 in
het Britse paviljoen op de Biënnale in Venetië. Kort daarna vond er een
radicale verschuiving in zijn werk plaats. King liet de gesloten vorm
van de kegel – jarenlang de basis van zijn werk – los ten gunste van
open constructies, samengesteld uit meerdere losse onderdelen in
verschillende materialen. Begin jaren zeventig ontstond een aantal
werken uit dunne metalen delen in krachtige kleuren, gebaseerd op de
primaire vormen van cirkel, vierkant en driehoek. Quill is een mooi
voorbeeld van deze nieuwe, open werkwijze. De gele stalen banden van de
constructie beschrijven cirkelsegmenten die uit de grond lijken te
steken. Een golvende lijn van rood staal slingert er doorheen en vlecht
ze aaneen. Zoals alle beelden van King heeft Quill geen voetstuk. Het
kronkelt als een fraaie arabesk over de grond.
Quill moet in het Zuiderpark aanvankelijk gracieus en uitermate
decoratief hebben gestaan. Helaas werd het beeld al snel als klimrek
gebruikt. En hoewel er bij aankoop van het werk nog speciaal op de
soliditeit van de constructie was gewezen, bleek de ijle sculptuur hier
niet tegen bestand. Na verloop van tijd verwilderde het deel van het
park waar Quill stond opgesteld, het werd aan het zicht onttrokken en
werd als snel vergeten en verwaarloosd.
In 1988 ontving het CBK het verzoek van de deelgemeente Charlois – waar
de verantwoordelijkheid voor het beheer van Quill lag – een voorstel te
doen over de toekomst van het werk, dat er inmiddels erg verpauperd
uitzag. Er werd besloten het te verwijderen en te restaureren en er
vervolgens een nieuwe locatie voor te zoeken. Quill is vervolgens nog te
zien geweest in twee grote tentoonstellingen in Parijs in 1996 en
Florence in 1997, waar respectievelijk een overzicht werd gegeven van de
Britse beeldhouwkunst van de twintigste eeuw en het oeuvre van King.
Sindsdien wacht de 600 kilo beschilderd staal in een opslagplaats op een
nieuw publiek leven in Rotterdam.
Claudine Hellweg
Literatuur:
-Hilton, T.; The Sculpture of Philip King, Londen 1992
-tent.cat. Phillip King - Skulpturen, Mannheim (Kunsthalle Mannheim) 1993
-tent.cat. Florence (FORTE DI BELVEDERE) 1997
Archief
Op vrijdag 28 november 2003 zal, in aanwezigheid van de kunstenaar, de wethouder kunstzaken, Stefan Hulman het beeld 'Quill' onthullen.
In 1973 verwierf de gemeente Rotterdam het beeld. De sculptuur kreeg een plaats in het Zuiderpark waar het in de loop der tijd uit het zicht verdween...
GANZEVEER GAAT VERHUIZEN
De Ganzeveer, Quill, wordt in 2009 verplaatst. Sinds 2003 staat deze sculptuur op het grasveld in de Parklaan en maakt deel uit van de beelde...
Philip Kings ‘ganzenveer’ terug naar Zuiderpark
Een vreemde eend is de Ganzenveer van Philip King (Tunesië, 1934) op zijn huidige plek aan de Parklaan. Het is een statige laan in het...
Feest in het Zuiderpark
Na de officiële praatjes van portefeuillehouder Lionel Martijn van deelgemeente Charlois, een inhoudelijke bijdrage van Dees Linders, hoofd ...


