It’s Never Too Late to Say Sorry


It’s Never Too Late to Say Sorry
It’s Never Too Late to Say Sorry (2011), foto Jannes Linders

Het kunstwerk

Het werk van het Scandinavische kunstenaarsduo Michael Elmgreen en Ingar Dragset kenmerkt zich door subversieve humor en een oorspronkelijke visie op serieuze culturele vraagstukken.

In opdracht van Sculpture International Rotterdam (SIR) ontwikkelden zij het werk It’s Never Too Late to Say Sorry (2011), waarvan de onthulling samenviel met de opening van de eerste grote overzichtstentoonstelling van het kunstenaarsduo in Nederland: The One And The Many in de Onderzeebootloods in Rotterdam.

It’s Never Too Late to Say Sorry maakt deel uit van het kunstprogramma van SIR voor de Coolsingel-as. Op de Coolsingel staat een belangrijk deel van de Rotterdamse collectie van moderne, internationale kunstwerken. Deze collectie is de afgelopen jaren verder ontwikkeld en wordt ook de komende jaren nog uitgebreid met actuele kunstwerken van internationale allure. Twaalf kunstenaars werden uitgenodigd in te gaan op verleden, heden en toekomst van de Coolsingel. De kunstwerken Cascade van Joep van Lieshout, The Idler’s Playground van Cosima von Bonin en GRRR Jamming Squeak van Paola Pivi zijn inmiddels op de Coolsingel te bewonderen, naast tal van kleinere interactieve projecten.

Hier wordt nu het illustere beeld It’s Never Too Late to Say Sorry aan toegevoegd. Het bestaat uit een zorgvuldig vormgegeven, museale vitrinekast met daarin een gepolijste, roestvrijstalen megafoon op een granieten sokkel. Iedere dag verschijnt er een man bij de vitrine, opent het deurtje, pakt de megafoon er uit en schalt over de Coolsingel: “It’s never too late to say sorry”. Deze performance zal gedurende een jaar vanaf de opening iedere dag herhaald worden om klokslag 12 uur in de middag.

Elmgreen & Dragset werden bekend met een serie werken getiteld Powerless Structures, waarin ze conventies van de stereotype white cube als tentoonstellingsruimte op de hak namen, door galerieruimten tentoon te stellen die op hun kop waren gezet, in de grond verzonken of aan het plafond hingen. Hun omvangrijke, theatrale installaties haken in op de sociale codes van de publieke ruimte van de stad of het museum. Met een kruising van architectuur, design en performance maken ze vervreemdende, ruimtelijke installaties. Tijdens hun spraakmakende deelname aan de Biënnale van Venetië in 2009 toverden zij twee paviljoens om tot een woonhuis van kunstverzamelaars waarin zich macabere taferelen afspeelden. Ze nodigden twintig kunstenaars uit een werk te tonen. Daarmee legde ze opzettelijk een ironische relatie tussen de biënnale als kunstinstituut, de kunstmarkt en de wereld van macht en rijkdom.

Ook It’s Never Too Late to Say Sorry haakt in op de conventies van de kunstwereld. In een vitrine, vaak in steden te vinden als display van winkeliers, staat geen kunstwerk, maar een megafoon waarmee een zowel persoonlijk, politiek, als alledaags appel aan het terloops passerende publiek wordt gedaan. Een ‘powerless gesture’ kun je het noemen. Het beeld is geplaatst voor het voormalige hoofdpostkantoor op de Coolsingel, een grote lege ruimte – met als decor de robuuste, statige panden van stadhuis en postkantoor – waar dagelijks veel mensen langslopen.

Van 28 mei tot 25 september 2011 had het duo zijn eerste solotentoonstelling in Nederland, in de Onderzeebootloods van Museum Boijmans Van Beuningen. Met The One And The Many creërden de Scandinavische kunstenaars een zinsbegoochelende en voyeuristische ervaring met een desolate sfeer die tegelijkertijd humoristische elementen bevatte. De installatie, die uit meerdere elementen bestond, transformeerde de loods tot een uitzonderlijke plek en riep een sterk vervreemdend effect op.

Zie ook de de website van Museum Boijmans Van Beuningen


It’s Never Too Late to Say Sorry from SIR on Vimeo.


TRAILER It’s Never Too Late to Say Sorry from SIR on Vimeo.


Specificaties

De Plek

Elmgreen & Dragset

Elmgreen & Dragset

Michael Elmgreen (1961) en Ingar Dragset (1969) leven en werken in Berlijn. In de loop van hun carrière hebben zij zich toegelegd op de manier(en) waarop kunst wordt gepresenteerd en ervaren kan worden. In hun sculpturen en installaties geven zij opnieuw vorm aan het bekende met een hen kenmerkende humoristische benadering. Ze putten daarbij uit de domeinen van performance en architectuur, institutionele kritiek en de sociale politiek. Met hun werk roepen ze vragen op omtrent de sociale ruimtes en modellen zoals we die kennen, en doorkruisen het kritiekloos omarmen van de status quo.

website Elmgreen & Dragset

It’s Never Too Late to Say Sorry


Tom Morton

Over ongeveer 7,5 biljoen jaar zal de zon de aarde vernietigen. Als de nazaten van de mensheid deze planeet dan nog bevolken (een steeds onwaarschijnlijker wordend scenario, gezien het enthousiasme waarmee we onze eigen ondergang bespoedigen), zullen ze in een oogwenk worden uitgeroeid, samen met alle andere soorten aardse flora en fauna. Wat maximale levensverwachtingen betreft, is 7,5 biljoen jaar heel lang, maar het is bij lange na niet de eeuwigheid. Er rest maar een beperkt aantal uren op de menselijke klok. Het is dan maar beter onze excuses te maken zolang het nog kan.

It’s Never Too Late to Say Sorry (2011) van Michael Elmgreen en Ingar Dragset is een werk dat zeer gemoeid is met de tijd, en de kansen die deze biedt voor boetedoening. Toen ze uitgenodigd waren om te reageren op de drukke doorgangsweg de Coolsingel in Rotterdam, installeerden de Scandinavische kunstenaars een vitrine – deels museum vitrine, deels minimalistisch sculptuur, deels knipoog naar de dikke glasplaten en het gepolijste graniet van de strakke luxueuze bedrijfsarchitectuur – buiten een voormalig postkantoor, dat gesloten werd na de liberalisering van het Nederlandse postsysteem in 2009. Als het ontwerp van deze vitrine suggereerde dat het een of andere zeldzame en kostbare schat beschermde, dan was de inhoud beslist weinig spectaculair: een enkele roestvrijstalen megafoon. Waarom zou men deze openbare ruimte inrichten met zo’n voorwerp? Misschien was het wel helemaal geen kunstwerk, maar eerder een noodtoestel, zoals een reddingsgordel of een brandblusser. Misschien was het een verzekeringspolis voor toekomstig schade.

Het antwoord kwam om twaalf uur op 28 mei 2011, toen Wim Konings –een lokale kunstenaar en parttime postbezorger voor een van Nederlands verscheidene private vervoerders – de vitrine van het slot haalde, de megafoon eruit haalde, aan zijn lippen zette en in een langzame en plechtige stem de woorden “It is never too late to say sorry” ter ore bracht. Terwijl de verbijsterde voetgangers toekeken, zette hij de megafoon terug, deed de vitrine op slot en liep toen weg voorbij het stadhuis van Rotterdam om weer een middag van post bezorgen te beginnen. In uitvoering van de instructies van Elmgreen & Dragset herhaalde Konings dit gnomische middagritueel op de Coolsingel gedurende een heel kalenderjaar, terwijl hij een dagboek van 366 ‘sorry reports’ bijhield die later in een boek verzameld werden.

Als je beeldmateriaal van de uitvoering van Konings bekijkt, heeft het wel iets weg van zowel een middeleeuwse stadsomroeper, als van een mysticus die visioenen uitroept op een eeuwenoude marktplaats. Zulke vormen van publieke toespraak zijn zeer zeldzaam in het stadsleven van de 21ste eeuw. Konings probeert voorbijgangers niet over te halen om een hotdog te kopen, of om te stemmen op een politieke kandidaat, of om te doneren aan een goed doel, of zelfs niet (ondanks dat zijn taal op een bijbels vers lijkt) om Christus als hun redder te omarmen. Hij houdt geen pleidooi voor zijn bewering dat ‘It is never too late to say sorry’, herhaling boven uitleg prefererend, alsof hij, door het keer op keer te zeggen, op een of andere manier het in de straatstenen van de stad kan slijten, als een groef in een lp van vinyl. Uit zijn stem – statig, ongehaast, maar weinig enthousiast – is niet eens op te maken of hij het eens is met wat hij zegt, of dat hij simpelweg de rol van boodschapper speelt.

‘It is never too late to say sorry’. Is dat echt zo? Sorry zeggen tegen wie? Sorry waarvoor? Wie zou er sorry moeten zeggen dan? Deze uitspraak is noch onmiskenbaar, noch gedetailleerd, noch vormt het (moeten we opmerken) zelf een excuses. Deze ogenschijnlijke tekortkomingen zijn echter precies datgene wat het werk van Elmgreen & Dragset zijn vreemde knagende kracht geeft. De woorden van Konings kunnen toegepast worden op ieder vergrijp, van het ernstigste tot het triviaalste, en we beginnen ons een hele historie van potentieel menselijk excuses voor te stellen, waarin ieder lid van onze soort een mea culpa uitgeeft; of ze nu bloedige oorlogsmisdaden opbiechten, of het te laat terugbrengen van een bibliotheekboek. It’s Never Too Late to Say Sorry kan natuurlijk ook in strikt lokale termen worden geïnterpreteerd (Rotterdam kent haar eigen spanningsvelden, in het bijzonder rondom immigratie), maar in essentie is dit een werk dat nog steeds zou kunnen functioneren, zou het verschijnen in het Rome van Julius Caesar, of in het Xanadu van Kublai Khan.

Bood Konings de voetgangers in de Coolsingel absolutie aan? Niet helemaal. Als excuses geaccepteerd kunnen worden, dan kunnen ze ook geweigerd worden. ‘Sorry’ is geen magisch woord, of enkel in zoverre dat het de persoon die het uitspreekt transformeert. Soms is het echt ‘te laat’ om het goed te maken met diegenen die we benadeeld hebben (de doden hebben immers geen oren om te luisteren), maar zolang we zelf ademen, dan is er nog steeds een mogelijkheid tot verzoening. Als het werk van Elmgreen & Dragset over verzoening gaat, dan gaat het wellicht over hoe wij ons kunnen verzoenen met – of wellicht berusten in – ons eigen schuldgevoel. Dit hangt er echter vanaf of wij naar Konings luisteren. Zoals in alle laatkapitalistische steden hangen de straten van Rotterdam vol met boodschappen, de meeste van hen belovend dat we slechts één aankoop verwijderd zijn van een betere wereld. Met zo’n achtergrond, wat is de kans dat deze stadsomroeper – deze mysticus – gehoord zal worden?

Als de dagelijkse uitvoering van Konings doet denken aan de mythe van Sisyfus, een man gedoemd om tot in de eeuwigheid een rotsblok een heuvel op te rollen, om enkel weer naar beneden te rollen iedere keer dat hij de top bereikte, dan echoot het ook een passage uit de Historiën (440 v.Chr.) van Herodotus over bereden boodschappers in het eerste Perzische rijk, dat fameus is aangenomen als het officieuze motto van de postdienst van de Verenigde Staten: ‘Noch sneeuw noch regen noch hitte noch de mistroostigheid van de nacht weerhoudt deze koeriers ervan hun aangewezen rondes zo snel mogelijk af te werken’. In tegenstelling tot het private koeriersbedrijf dat Konings in dienst heeft, is de USPS een Federaal Agentschap in overheidsbezit. We kunnen ons dan ook afvragen welke van zijn twee dagelijkse rituelen hem meer als een ambtenaar laten voelen: de post van Rotterdam bezorgen, of simpelweg haar inwoners eraan herinneren dat er nog steeds tijd is om excuses aan te bieden?

Gedurende de 366 dagen waarop het werk van Elmgreen & Dragset zich afspeelde in de Coolsingel, heeft de menselijkheid eenmaal om de zon gereisd. Het duurt nog zo’n 7,5 biljoen jaar totdat hij ons zwart blakert. We kunnen het sorry zeggen nog een beetje langer uitstellen, maar vroeg of laat is het tijd om boete te doen.

Dossier

SIR-zondagtours: De Coolsingel als Monument

De Coolsingel: de (verdwenen) historie van Rotterdam in 1000 meter straat, kunst en ornamenten Van maart tot en met september biedt Sculpture International Rotterdam op vrijdag namiddagen en zondagmiddagen een rondleiding over de Coolsingel met architectuur-en kunstgids Marly Weemen (vrijdag) of met de stadsomroeper, kunstenaar, postbode Wim Konings (zondag). Konings is de man die al


It’s Never Too Late to Say Sorry op IFFR

Op maandag 26 januari om 20.00 uur beleeft de korte documentaire It’s Never Too Late To Say Sorry, over het veelbesproken kunstwerk van kunstenaarsduo Elmgreen & Dragset op de Coolsingel, zijn wereldpremière op IFFR. Aansluitend wordt de publicatie ‘It’s Never Too Late to Say Sorry, 366 Sorry-rapporten’ gepresenteerd, geschreven door Wim Konings, de man die


It’s Never Too Late to Say Sorry: Dagboeken van een performer

Wim Konings is al sinds het begin – 28 mei 2010 – de performer van het werk van Elmgreen & Dragset op de Coolsingel: It’s Never Too Late to Say Sorry. Het eerste jaar hield Wim Konings dagelijks een logboek bij van zijn observaties en ontmoetingen als performer op de Coolsingel. Voor het eerst in


Eén jaar ‘It’s Never Too Late to Say Sorry’

Op zondag 27 mei vierde Wim Konings – de performer bij It’s Never Too Late to Say Sorry van Elmgreen & Dragset – het feit dat hij een jaar lang dagelijks om klokslag 12 uur de sculptuur activeert door de zin “It’s Never Too Late to Say Sorry” over de Coolsingel te schallen. In dat


Performer van ‘Sorry’ blogt op SIR blog

Aan de website van Sculpture International Rotterdam is sinds kort een weblog toegevoegd. Kunstenaar Wim Konings zal zeer regelmatig posten op ons blog. Wim Konings is de performer / omroeper bij het werk van Elmgreen & Dragset voor het oude postkantoor aan de Coolsingel “It’s Never Too Late to Say Sorry”. Iedere dag om stipt


Elmgreen & Dragset op Trafalgar Square in Londen

De onthulling van de Fourth Plinth Commission The Fourth Plinth Commission – Powerless Structures | Fig. 101 van Elmgreen & Dragset – zal worden onthuld door Joanna Lumley op 23 februari 2012 om 09:00 uur op Trafalgar Square in Londen. Meer informatie over the Fourth Plinth


Nieuw kunstwerk SIR van kunstenaarsduo Michael Elmgreen & Ingar Dragset

Nieuw kunstwerk van internationaal vooraanstaand kunstenaarsduo Michael Elmgreen & Ingar Dragset In opdracht van Sculpture International Rotterdam (SIR) ontwikkelden Michael Elmgreen & Ingar Dragset het werk It’s Never Too Late to Say Sorry (2011). De onthulling vond op dezelfde dag plaats als de opening van de eerste grote overzichtstentoonstelling van het kunstenaarsduo in Nederland The


Public Art Review

Public Art Review kondigt It’s Never Too Late to Say Sorry aan in najaar|winternummer van 2012.


Elmgreen & Dragset: A Space Called Public | Hoffentlich Öffentlich

SIR kunstenaars Elmgreen & Dragset: A Space Called Public | Hoffentlich Öffentlich Nog tot eind september loopt in München A Space Called Public | Hoffentlich – Offentlich


Werk Elmgreen & Dragset bijna gereed

Het werk van kunstenaarsduo Michael Elmgreen (DK, 1961) en Ingar Dragset (NO, 1968) kenmerkt zich door subversieve humor en visie op serieuze culturele vraagstukken.


  • Geen aankomende evenementen gevonden.